Marjavenik archa (asl nomi ruscha Можжевельник – Kiparislar oilasiga mansub Juniperus, oʻzbekchada esa shunchaki archa) – landshaft dizayni va koʻkalamzorlashtirishda eng keng qoʻllaniladigan doimiy yashil, ignabargli manzarali oʻsimlikdir.
Oʻzbekiston iqlimiga juda yaxshi moslashgan boʻlib, bozorlarda va koʻchatzorlarda koʻpincha uning shakli va rangiga qarab turlari sotiladi.
Asosiy xususiyatlari:
- Sekin oʻsishi: Marjavenik yetarlicha sekin oʻsadi (yiliga oʻrtacha 10–15 sm). Ammo u uzoq (yuzlab yillar) yashaydi.
- Havoni tozalashi: U oʻzidan koʻp miqdorda fitonsid (bakteriyalarni oʻldiruvchi) moddalar chiqaradi. Shu sababli u ekilgan hududning havosi toza va shifobaxsh boʻladi.
- Shakllari: Tabiatda yer bagʻirlab oʻsadigan (butasimon) va tik poyali (ustunsimon yoki piramida) shakllari bor.
- Chidamliligi: Issiq jaziramaga, suvsizlikka va qishki qattiq sovuqlarga juda chidamli. Qumlangan va toshloq tuproqlarda ham oʻsa oladi